بخشی از مصاحبه ی همایون شجریان با جام جم:
... از اولین آلبوم مستقل شما(نسیم وصل) حرف بزنیم.
همایون شجریان:
دو سه سالی بود با پدر صحبت میکردیم که خارج از این آثاری که عرضه شد و به صورت همخوانی بود،کار مستقلی هم انجام شود و من خوانندگی اش را به عهده بگیرم. خیلی سعی شد ،آهنگسازهای مختلفی تلاش کردند و آهنگ ساختند ،چهار ،پنج کاست فراهم شد،ولی در نهایت به نتیجه ی راضی کننده ای نرسیدیم ، تا اینکه آقای محمد جواد ضرابیان تعدادی تصنیف ضبط شده داشتند ،تعدادی دیگر هم به آن اضافه شد و این کار شکل گرفت.
فرم تصنیف ها طوری بود که ربطش به هم مشکل می نمود .ابتدا تصمیم گرفتیم فقط تصنیف کار کنیم،ولی بعد توانستیم در یک قسمت نوار،بخشی از تصنیف ها را جا به جا کرده و آواز هم در آن بگنجانیم.
...نقش شجریان پدر در شکل گیری این نوار چقدر بود؟
همایون شجریان:
وقتی صحبتهای اولیه با آقای ضرابیان پیش آمد ،پدرم در ایران نبود.کار را خواندم و جمع نمودیم، و یک آواز همایون هم اجرا شد،که قبلا هم با پدرم در مورد آن آواز مشورت کرده بودم.
بعد که پدرم به ایران برگشت،کار تمام شده بود.در واقع میخواستم خودم را محک بزنم.وقتی پدر کار را گوش کرد،چند مورد تذکر داد:چند مورد راجع به صدا بود،از نظر میکس صدا ایراد داشت پدر گفت:
اگر فواصل آواز کم باشد،کار قشنگ تر است و آواز پخته تر میشود.
خیلی خوشحال شدم که پدرم ایراد دیگری نگرفت.
... فرزند هنرمند بودن و در همان رشته فعالیت داشتن چه حسن ها یی دارد؟
از چند دید میشود آن را بررسی کرد: پدری که هنرمند است و روحش با هنر گره خورده است،در روابط خانواده هم تاثیر میگذارد.حتا دیدگاهی که دارد، در روابط پدر و پسر موثر است.از نظر وجه اجتماعی،همیشه وجود پدرم برای من موجب افتخار بوده که هر جا رفتم،همه اظهار لطف کردند.بخش دیگر از جهت هنریست،که خوشبختانه همیشه استادی بالای سرم بوده که مرا راهنمایی نموده،و درست راهنمایی کرده است.
... چه معایبی دارد؟
همایون شجریان:
توقعاتی که پیش می آید کار را سخت میکند.مردم نسبت به یک هنرمند نگاه خاصی دارند ،و حتا از خوانواده ی آن هنرمند نیز توقع خاصی دارند.بخصوص اگر یک نفر از آن خانواده بخواهد همان راه را انتخاب کند،بخصوص اگر بخواهد اولین کار را شروع کند،مردم توقع دارند همه چیز بدون نقص باشد.
درست است که کار سخت میشود،ولی وقتی نسبت به کارمان سختگیر باشیم،نتیجه حتما بهتر میشود.
همایون شجریان:
این قسمت خوب اتفاق است،ولی آدم باید آن چیزی که هست باشد.نمیتوانیم دیگران را گول بزنیم و چیزی بسازیم که مال خودمان نیست.من فکر میکنم نقصی که در کار است، اگر نتیجه ی سعی و تلاش خود فرد باشد،بهتر از کار بی عیب و نقص است،که نشان دهنده ی توانایی واقعی آن آدم نیست.
...فکر نکردید به خاطر شباهت صدای شما و پدرتان،بهتر است از آهنگ سازهای مشابه کمک بگیرید؟
همایون شجریان:
من هیچ وقت دلم نخواسته از شباهت ها سوء استفاده کنم.دوست ندارم خودم را به دیگران تحمیل کنم؛ میخواهم آهنگ سازها مرا انتخاب کنند . به طور مثال اصلا این جسارت را نمیکنم که بگویم:استاد علیزاده! فقط کار شماست که در حد آواز من است. با اینکه خیلی دلم میخواست کار اولم با استاد علیزاده باشد ،ولی با این وجود هیچوقت چنین پیشنهادی نکردم.
... فکر میکنید تا کجا با پدر کار مشترک خواهید داشت؟مرز استقلالی که در جستجویش هستید و کارهای با ایشان تا کجاست؟
همایون شجریان:
یک از عشق های من در زندگی،همین همخوانی هاست. کارهای مشترکی که با پدر دارم،جزو وابستگی های من است،تحمیلی نیست.الان هم در جایی نیستم که بخواهم مستقل باشم و یکدفعه به هر چه میخواهم برسم،دوست دارم آرام آرام پیش بروم ،در آینده هم نمیدانم چه پیش می آید.
... به شهرت هم فکر میکنید؟
همایون شجریان:
اصلا! ارزشها برایم مهمتر است و دوست دارم کاری را که دلم میخواهد بکنم. یک هنرمند هم با ارزش هایش شناخته میشود.حالا اگر هنرمندی ارزش هایش را از دست بدهد تا به شهرت برسد،اسم این دیگر پیشرفت نیست،مرگ اوست،ولی اگر این شهرت حاصل تلاش و تجربه باشد با هیچ ترفندی هم کمرنگ نمیشود و از بین نمی رود.
...به رونق موسیقی سنتی هم فکر میکنید؟به نو آوری و خلاقیت در موسیقی سنتی معتقدید؟
همایون شجریان:
معتقدم! ولی برای شروع کار ابزارهایی لازم است:زمانه را بشناسم،سنتها را بشناسم و ردیفها و راه سبک را بررسی کنم،که این،بخشی از کار است.با نو آوری موافقم، ولی نو آوری به این سادگی ها اتفاق نمی افتد ،باید با شناخت عمیقی همراه باشد.
... یعنی میخواهید به قاعده شکنی در موسیقی سنتی برسید؟
همایون شجریان:
هیچ مرزی را نمی شناسم. به شرط آنکه بشناسم و بتوانم،حتما دست به خلاقیت میزنم. به هر حال ،بحث ظریفی ست که بدون آگاهی از همه ی جوانبش ممکن نیست.
... به نظر محتاط میرسید؟
همایون شجریان:
شاید! به عقیده ی من ، هر کار باید جلو تر از کار قبلی بوده و در جا زدن نباشد. برای همین هم دوست دارم کم کار کنم و پر کار نباشم، دقت و وسواس داشته باشم. الان کاری با اردشیر کامکار انجام میدهیم، که از نظر ارکستر اسیون و تنظیم، کار نویی ست .با اینکه میشد ماه ها پیش آن کار را تمام کرده و آن را عرضه نماییم، هنوز هیچ کاری نکرده ایم ، باز هم تمرین میکنیم و روی آن تفکر مینماییم ، تا نو بوده و به حال و هوای جوان های امروز نزدیکتر باشد.
...آیا جوانهای امروز با موسیقی سنتی رابطه ی کافی دارند؟آن قدر که اگر نو آوری خوب و صحیحی هم در این موسیقی بود، این اتفاق درک شود؟
همایون شجریان:
کار نویی که در حد سلیقه و شعور مردم است، همیشه جای خودش را پیدا میکند، هر چند با وقفه، دیر یا زود،کم یا زیاد، مهم این است که با دست پر جلو بیایی، که بتوانی روی یک دهه دو دهه و یا حتا بیشتر، تاثیر بگذاری.
... خلاقیت را تعریف کنید؟
همایون شجریان:
خلاقیت یعنی اینکه خودت را بشکنی! مولوی آن قدر خود ش را شکست و شکست و شکست، که شد مولوی! اگر آدم از قالب خودش بیرون نیاید و در ذهنیت خودش محصور باشد، نمیتواند خیلی پیش برود.
این نوآوری، در مورد خود شما چه طور بروز پیدا میکند؟
همایون شجریان:
من در خانواده ی رشد کرده ام که پدرم هنرمند بزرگی ست ، و این باعث میشود یک جور خودم را بشناسم،یک جور خودم را بسازم، ولی برای نو آوری باید همه ی این ها را کنار بگذارم و خودِ خودم را کشف کنم، ببینم چقدر خودم را میشناسم، چه قدر از آن توانایی ها را میتوانم کشف کنم.
فکر میکنید می توانید دست یک گروه جوان را در زمینه ی موسیقی بگیرید، و موسیقی را به دوران طلایی این شیوه از موسیقی برگردانید؟
همایون شجریان:
من چندین سال است که با پدرم و استادان بزرگ دیگری روی صحنه رفته، و کاست و کنسرت داده ایم. اینها باعث نشده، من فکر کنم که در حد آن اساتید هستم، من فقط امکان بیشتری داشته ام.
در موسیقی سنتی، جوانهایی هستند که در تکنیک و تجربه خیلی از من قویترند. من نمیتوانم دست جوانهای دیگر را بگیرم و آنها را بالا ببرم. من و جوانهای علاقه مند و مستعد در این زمینه، میتوانیم یک گروه بشویم و همه با هم کار بکنیم.
... الان چنین جمعی وجود دارد؟ جمعی از جوانان هم دل و هم صدا، که برای پیشبرد موسیقی سنتی تلاش میکنند؟
همایون شجریان:
بله، به عنوان مثال: دوست جوانم آقای سیفی زاده در نواختن تار، در کمانچه، شروین، سینا جان آبادی، کامبیز گنجه ای در تنبک، و دوستان جوان دیگرم. میشود یک ارکستر خوب بسیار خوب با این جوانها تشکیل داد، چه در تکنوازی، چه در گروه نوازی میشود کاری اجرا کرد که هیچ کم و کسری نداشته باشد.
... در زمانه ای که همه اسیر شتاب هستند ، چطور میشود رابطه ی موسیقی سنتی را که حاصل لحظه های مکث و تامل است، با این دوره و زمانه تعریف کرد؟
همایون شجریان:
الا ن موسیقی هم دچار شتاب شده، ریتم موسیقی سنتی تند تر گشته . هنرمند باید با نیاز زمانه حرکت کند، بدون آنکه تزلزلی در کارش ایجاد شود.من معتقدم میشود کارهای ارکستری انجام گردد. حتا با آواز، این خیلی کمک میکند. میشود در فرم ها تغییر داد. موسیقی ایرانی این پتانسیل را دارد،فقط آدم هایی که لازم است از ذوق و تخصص شان استفاده گردد ،باید دور هم جمع شوند و ابزار کار فراهم باشد.
... غیر از موسیقی سنتی به موسیقی دیگری هم گوش می دهید؟
همایون شجریان:
خیلی کم. شاید سلیقه ی من با جوانهای دیگر فرق کند. جوانهای دیگر شاید بیست درصد موسیقی سنتی را دوست داشته و هشتاد درصد به موسیقی های دیگر علاقه داشته باشند، اما عکس این رابطه در مورد من صدق میکند. شیفته ی موسیقی سنتی هستم، ولی آن بخش از موسیقی های دیگر برایم جذاب و دوست داشتنی ست که شعر عمیقی داشته باشد، تلفیق شعر و موسیقی اش تصنعی نباشد، و در عین حال، لحن اجرای آن موسیقی برایم خیلی مهم است.
... اولین ضربآهنگ موسیقی در زندگی شما چیست؟
همایون شجریان:
بچه که بودم روی در و دیوار خانه ضرب میگرفتم، حتا همیشه از طرف مدرسه به پدرم اعتراض میکردند که: پسر شما سر درس روی میزها ضرب میگیرد، و حواس بچه های دیگر را پرت میکند. چهار، پنج ساله بودم، که شروع کردم به نواختن تنبک.
... این شروع جدی بود؟یا همراه با شیطنت های کودکی؟
همایون شجریان:
اصلا تمرینها را جدی نمی گرفتم. بازیگوش بودم ولی بچه ی بدی نبودم. کمتر پیش می آمد کار به نصیحت بکشد . خودم میدانستم که چقدر باید بازیگوش باشم، درس نمی خواندم ، ولی نمره هایم خوب بود.بعضی وقتها که به معدل سالهای مدرسه ام نگاه میکنم، میبینم همه ی این نمره ها ثمره ی شب امتحان است.
...موسیقی چطور برایتان جدی شد؟
همایون شجریان:
یک بار عمویم از پدرم خواست از من تست بگیرد،قرار شد دو سه ماه تمرین کنم، و اگر نتیجه ی کار خوب بود، با پدرم در یکی از کنسرت هایش شرکت نمایم، بگذریم از اینکه در آن مدت کم ، خیلی هم تمرین نکردم.
... اولین کنسرت؟
همایون شجریان:
با گروه نوا در خارج از کشور برنامه ای داشتیم، جوان بودم و جمعیت خیلی زیاد بود،اولش کمی استرس داشتم، ولی هنوز برایم خیلی جدی نبود. روی صحنه آرامش کامل داشتم. بعد از برنامه پدرم تشویقم کرد که : خیلی خوب اداره کردی و اصلا هول نشدی. همین شد بهانه ای برای بقیه ی کارها .
... آواز برایتان جدیتر است یا تنبک؟
همایون شجریان:
تنبک برایم همیشه در حاشیه بوده. نیرویی را روی آن میگذارم که همیشه میگذاشتم، چیزی به آن اضافه نشده، ولی آواز برایم جدیتر بوده و هست.خیلی تلاش کردم و برایش زحمت بیشتری میکشم. در آینده آواز را ادامه خواهم داد.
همایون شجریان_ جام جم، 31 اردیبهشت 1382 سال چهارم، شماره ی 867
(منبع: کتاب هزار گلخانه آواز)
![[انتشار آلبوم رندان مست]](http://dc83.4shared.com/img/61820726/796b8079/margin3.gif?sizeM=3){kind=small}
